UHER Royal de Luxe – szpulowiec dla wymagających

Dodane 14 07 2018

UHER Royal de Luxe

  Uher Royal de Luxe model 1968

Niemiecki magnetofon szpulowy dla bardzo wymagających

W trakcie poszukiwań magnetofonu który spełniłby wszystkie oczekiwania autor natknął się na ofertę UHERa Royal de Luxe- wysokiej klasy urządzenia które jak sam producent zaznaczał było produkowane w oparciu o całe doświadczenie jakie wtedy posiadał. Trzeba nadmienić że podobnego typu magnetofonów produkował kilka rodzajów i różniły się one znacznie co do własności, głównie szerokości ścieżek zapisu stereofonicznego i funkcji . W czasach gdy je produkowano razem z małymi odmianami reporterskimi cieszyły się na świecie wręcz kultowym podziwem.

Te prostsze od Royala posiadały elektronikę stereofoniczną  współpracującą z głowicami uniwersalnymi zapisującymi ścieżki stereofonicznie każda na połowie szerokości taśmy. A więc tylko w jedną stronę lub monofonicznie w dwie strony . Trzy szybkości przesuwu i system z dwiema głowicami – kasującą i zapisująco/odtwarzającą.

 Uher Royal de Luxe

Model Royal de Luxe posiadał możliwość współpracy z głowicmi zapisującymi na 1/4 szerokości taśmy co pozwala, tak jak w większości produkowanych wtedy magnetofonów, na zapis stereofoniczny na taśmie w obie strony lub czterokrotne użycie taśmy monofonicznie. . Specyfiką jednak całej serii magnetofonów Uher jest prosta możliwość wymiany mostu z głowicami na zestaw zapisujący stereofonicznie na połowach taśmy w jedną stronę lub mono w dwie. Skutkuje to lepszym stosunkiem sygnału do szumów taśmy. Ustawienie mechaniczne głowic jest realizowane w moście a mosty mają bardzo stabilne połączenie z całością.  Specyfiką Royala de Lux było użycie zestawu trzech głowic – kasujacej, zapisującej i odtwarzającej. Głowice produkowane były przez legendarną firmę Bogen i odznaczały się niewielkimi wymiarami. Ich trwałość znajduje potwierdzenie w latach pracy. Ponieważ każda głowica wymaga dla siebie odpowiedniego dostosowania toru zapisu/odtwarzania prosta wymiana głowic powodowałaby konieczność nowego strojenia płyty elektroniki. Tę trudnośc usunięto w ten sposób że elementy regulacyjne elektroniki są wymienne i  umieszczono je razem z głowicami na mostach co pozwala na wymianę i głowicy wraz z  jej korekcją do toru.

 PIC01521.JPG

Dodatkowym wyposażeniem magnetofonu jest układ elektroniczny współpracujący z rzutnikami przezroczy posiadającymi odpowiednie wejście do sterowania. Użyto do tego celu czwartej głowicy odtwarzającej. Pozwala to na realizację pokazu bez udziału prelegenta. Ponadto magnetofon wyposażono w układ zdalnego uruchamiania przesuwu i zapisu na taśmie w zależności od tego czy do magnetofonu dociera sygnał z mikrofonu czy akurat jest chwila ciszy . Dla realizacji tego celu konieczny jest zewnętrzne urządzenie sterujące z pokrętłami czułości podłączane do magnetofonu specjalnie dedykowanym portem. . Przeznaczeniem tych magnetofonów były studia radiowe w Niemczech Zachodnich.

Magnetofon posiada funkcje automatycznego stopu działającego przy kontakcie z metalizowanym końcem taśmy. Przy normalnym przesuwie przechodzi w stan „pauza funkcjonalna” czyli bez zmiany położenia dźwigni sterujących   który jest odblokowywany przy pomocy ręcznego wychylenia dźwigni przesuwu w prawo od położenia „start” lub pojawienia się sygnału z mikrofonu. Automatyczny stop przewijania zwalnia elektromagnes dźwigni sterującej  przewijaniem  do położenia neutralnego.

PIC01519.JPG

Magnetofony posiadają szereg innych niespotykanych funkcji jak np możliwość zapisu na taśmie z replikacją dźwięku – tzw Echo o ręcznie regulowanej ilości powtórzeń. oraz systemy zapisu z kombinacjami już zapisanych sygnałow zmieszanych z sygnałem nowo zapisywanym

 PIC01514.JPG

Bardzo dużą pomocą przy realizacji tych funkcji są cztery prędkości przesuwu taśmy. Najniższa ok 2,35 cm/s gwarantuje jakość zapisu na poziomie jakości radia AM na falach średnich, 4,7 cm to jakość zbliżona do raczej popularnego magnetofonu pracującego z prędkością 9,5 cm/s. , trzecia to 9,5 cm/s która nie odbiega od jakości radia FM czyli nie wnosi zmian w paśmie słyszalnym dla większości ludzi i czwarta 19cm/s która  rozszerzając  pasmo akustyczne  do 20 kHz robi  w praktyce to samo więc gwarantuje już właściwie tylko mniejsze szumy niż pozostałe. Jakość odtwarzania jest tak zadowalająca że używając specjalnie dobranego do tego wzmacniacza mocy nawet nagrania przy przesuwie 4,7 cm mogą zadowolić wybrednego co do brzmienia  słuchacza. Ponieważ poziom szumów przy 9,5cm/s jest już ponizej progu normalnie słyszalnego to 19 cm/s służy autorowi już nie do nagrywania ale przede wszystkim do odtwarzania taśm nagranych oryginalnie przy 19cm/s. Praktycznym powodem tego jest oszczędność taśmy a jeszcze poważniejszym dłuższy bo dwukrotny czas przewijania nagrań dla najwyższej szybkości przesuwu.

Jakkolwiek parametry techniczne i użytkowe nie tylko są nie gorsze, a czasem lepsze od spotykanych w innych topowych konstrukcjach nawet z późnieszego okresu, to trzeba zauważyć na plus że konstruktorzy UHERa uzyskali to przy użyciu maksymalnie niezawodnych konstrukcyjnie rozwiązań. Prostota po prostu urzeka. Tu trzeba wymienić pojedynczy  silnik AC wyprodukowany  przez AEG który dzięki solidnej  konstrukcji i sporej mocy gwarantuje ciche, niezawodne działanie i dla przesuwów i dla przewijań.Nieco zaskakujące jest że szybkość przewijania taśm jest tylko niewiele gorsza od systemów trzysilnikowych – różnica to wolniej o ok 10%. natomiast praca napędu jest, co zdumiewające. cichsza od silników DC.

Atutem rozwiązania napędu jest system stabilizujący naciąg taśmy przy przewijaniu i odtwarzaniu – w obu przypadkach mamy proporcjonalne komparatory sił na obu stronach działające w oparciu o pomiar naprężenia mechanicznego taśmy przetworzonego na docisk sprzęgieł o kontrolowanym momencie.

Drugim mocnym atutem napędu jest ułożyskowanie talerzy z szpulami taśmy na precyzyjnych łozyskach kulkowych niwelujących ich osiowy ruch i układających równo zwoje taśmy na szpuli. Łożyska umocowano w odlewanej z metalu płycie czołowej. Konstruktorom udało się też zapewnić komfort regulacji i kontroli pracy sprzęgieł przy działającym przesuwie nawet bez konieczności zdejmowania szpul z talerzyków.

Pozytywnym rezultatem tych dwóch rozwiązań jest niespotykana kultura mechanicznego obchodzenia się z taśmą dzieki czemu taśma naprężona jest właściwie i jednakowo po stronie i podającej i odbierającej, bez przekraczania granic deformacji i wytrzymałości i równo przylega do głowic.

Mocną stroną Royal de Luxe okazują się też spore wewnętrzne 3W głośniki szerokopasmowe własnej produkcji UHER (!) napędzane 2×10 watowym wzmacniaczem tranzystorowym o niewielkiej ilości stopni wzmocnienia ale doskonałych parametrach.

Wzmacniacz ten posiada unikalną fizjologiczną korekcję brzmienia „loudness” zależną od położenia potencjometru realizowaną przez dwie gałęzie w każdym kanale. Wspólny potencjometr regulacji głośności obsługujący oba kanały lewy i prawy w związku z tym posiada 10 podłączeń.

Autor mając niemałe w tym doświadczenie i będąc jego wielkim zwolennikiem (patrz rozdział poświęcony korekcji loudness) sądzi że przy współopracy z starym również niemieckim szrokopasmowym systemem głośnikowym opartym na eliptycznych głośnikach 6W/8ohm Funkwerk Leizig i uzupełniających je oryginalnych tweeterach jest to najlepszy pod względem brzmieniowym układ „loudness correction” z jakim się zetknął . Wypraktykowany układ w którym najlepiej pokazuje on swoje zalety to neutralnie wyregulowany sygnał źródłowy   podany na czułe wejście lampowe amplitunera Pioneer SX-34 i z jego wyjścia recording sygnał podany na wejscie nagrywajace Royal de luxe. Wzmocniony w wspomnianym wzmacniaczu zasila głosniki szerokopasmowe przy użyciu przewodów wysokiej częstotliwości. Lyca. .

 PIC01491.JPG

Zalety wzmacniacza i wewnętrznych głośników sprawiają ze również samodzielne brzmienie Royal de Luxe jak na te możliwości jest  chwalone nawet przez najbardziej wymagające osoby.

PIC01492.JPG

Autor wykorzystuje drugi taki sam również przywrócony przez siebie do uzytku magnetofon do analogowego stereofonicznego zapisu swojej hobbystycznej twórczości muzycznej gdzie jego stosunkowo niewielkie gabaryty, autonomiczny wzmacniacz i cicha praca stanowią wyróżniakące go  zalety.

Osobnym konstrukcyjnym  rarytasem jest zapewnienie dobrego dostępu do mechanizmów i elektroniki po odkręceniu jedynie uchwytu transportowego i dużych dwóch trzpieni gwintowanych. Całość odlewanej konstrukcji z metalu  czyli  płyta przednia  wraz z elektroniką jest mocowana do wykonanych z twardego drewna  boków wraz z głośnikami  przy pomocy solidnych zawiasów. Wszystkie gniazda do podłączeń umieszczono na tym wspólnym chssis unikając połączń z zewnętrzną obudową. .  Drewniane boki wpływają korzystnie na dźwięk podczas gdy masywny odlewany z metalu przód wycisza głos ze środka. Niższe tony z środka czyli w przeciwfazie sa promieniowane przez tylną polistyrenową ściankę. To powoduje ze słuchanie dźwięku w położeniu gdy polistyrenowa ściana (służącą jako dół w poziomej pozycji) jest skierowana do podłoża dodaje realizmu dźwiękowi. Natomiast w położeniu pionowym gra faz sprawia że baza stereo jest szersza. niz oczekiwana.

Kłopotliwa jest właściwie tylko jedna cecha tych urządzeń a mianowicie dostęp do głównej płyty elektroniki – jej demontaż to raczej niewskazany horror dla serwisu. Stało się tak prawdopodobnie z przyczyny wielości funkcji jakie oferuje magnetofon które sę obsługiwane przełącznikami i które maja wiele podłączeń do płyty. Przełączniki są wielosekcyjne i tylko  należy pochwalić producenta że są dalej niezawodne. . Demontaż całości jest poważnym wyzwaniem którego autor za wszelką cenę życzy sobie uniknąć. Dobrze by było gdyby nie było do tego powodów ale tego nie należy się nigdy spodziewać – ta elektronika ma już ok 50 lat i w jednym z egzemplarzy nastąpił wyciek elektrolitu z 2 kondensatorów na płycie, trzeci uległ zawigoceniu elektrolitem. Wymiana ich bez demontażu całości była ciekawym wyzwaniem. O innych usterkach dzięki którym magnetofony nie działały  nie ma tu  co wspominac bo zajęło by to niepotrzebnie dużo miejsca ale np konieczna  była wymiana  w jednym z nich dwóch  głowic – nadmiernie zużytej nagrywającej i i  wewnętrznie uszkodzonej.odtwarzającej. Oczywiście opisane w tekście o magnetofonach Tesli problemy z doborem pojemności kondensatorów i tu są aktualne – wszystkie oryginalne znacznie przekraczają podane wartości a aktualnie produkowane ich nie osiągają.

PIC01502.JPG

Zmiana 15 07 2018 : Skorygowano treść akapitu dotyczącego automatycznego stopu.